Paradoks polskiej gospodarki
Media ekonomiczne malują obraz Polski jako lidera wzrostu w Unii Europejskiej, słusznie powołując się na imponujący wzrost PKB o 3,4% rok do roku w drugim kwartale. Jednocześnie surowe dane pokazują drugą, znacznie bardziej niepokojącą twarz gospodarczej rzeczywistości: liczba niewypłacalności wzrosła o blisko 17% w porównaniu z rokiem ubiegłym.
Jak to możliwe, że w czasach dobrej koniunktury coraz więcej firm staje na krawędzi? Odpowiedź kryje się nie tyle w słabnącej kondycji biznesu, ile w cichym motorze napędowym tej zmiany – ewolucji prawa i rosnącej dojrzałości samych przedsiębiorców. Ten artykuł zdemaskuje powierzchowne interpretacje i, bazując na najnowszym raporcie Coface, przedstawi cztery kluczowe fakty, które całkowicie zmieniają postrzeganie sytuacji polskich firm.
Aż 94% firm walczy o przetrwanie, a nie ogłasza upadłość.
Najważniejsze i najbardziej zaskakujące odkrycie raportu dotyczy samej natury postępowań. Przytłaczająca większość, bo aż 94% wszystkich spraw, to postępowania restrukturyzacyjne. Zaledwie 6% to upadłości likwidacyjne, oznaczające definitywne zakończenie działalności. W praktyce oznacza to, że nie jesteśmy świadkami fali bankructw, lecz fali strategicznych działań naprawczych. Firmy nie zamykają masowo drzwi, lecz aktywnie korzystają z narzędzi prawnych, aby uzyskać ochronę przed wierzycielami, wynegocjować nowe warunki i kontynuować działalność.
Wzrost statystyk niewypłacalności jest więc w dużej mierze efektem popularyzacji nowych rozwiązań prawnych. To nie jest sygnał gospodarczej zapaści, ale dowód na to, że polskie firmy uczą się zarządzać kryzysem w sposób proaktywny, traktując restrukturyzację jako strategiczną szansę, a nie ostateczną porażkę.
Dobra koniunktura nie chroni przed problemami.
Paradoks zarysowany we wstępie staje się jeszcze wyraźniejszy, gdy przyjrzymy się konkretnym danym. Z jednej strony mamy solidne fundamenty makroekonomiczne: wzrost PKB o 3,4% w II kwartale czy imponujący wzrost produkcji przemysłowej o 7,4% r/r we wrześniu. Z drugiej strony twarde liczby pokazują, że po trzech kwartałach 2025 roku odnotowano 5215 niewypłacalności, podczas gdy w analogicznym okresie 2024 roku było ich 4465.
Jak tłumaczy dr Mateusz Dadej, Główny Ekonomista Coface w Polsce i w Regionie Europy Środkowo-Wschodniej, choć ogólna kondycja firm stopniowo się poprawia, głównym czynnikiem napędzającym statystyki jest „dalsza popularyzacja postępowań restrukturyzacyjnych”. Jego analiza sięga jednak głębiej, wskazując na nadchodzące wyzwania. dr Dadej twierdzi, że polska gospodarka przechodzi od wzrostu napędzanego konsumpcją do modelu opartego na inwestycjach, a na horyzoncie majaczy ryzyko związane z „nieuchronną konsolidacją fiskalną”. To uczy nas, że nawet w sprzyjającym otoczeniu, firmy muszą być gotowe na przyszłe turbulencje, a ogólne wskaźniki gospodarcze nie zawsze oddają realne wyzwania, z jakimi mierzą się poszczególne przedsiębiorstwa.
Dlaczego Liderzy IT Trafiają do Sądu?
Kolejny zaskakujący wniosek płynie z analizy sektorowej. Usługi, które są motorem napędowym polskiej gospodarki (produkcja usług wyższa o 6,5% r/r, dane za lipiec 2025 r.), odnotowują znaczący, 16-procentowy wzrost postępowań. Najbardziej jaskrawym przykładem jest branża IT i komunikacji, gdzie liczba postępowań wystrzeliła aż o 37% w skali roku, i to w momencie, gdy sektor ten notuje dynamiczny wzrost produkcji na poziomie 12,5% r/r.
Ten paradoks demaskuje fundamentalną prawdę o nowoczesnej gospodarce usługowej tj. gwałtowny wzrost przychodów bez żelaznej dyscypliny finansowej staje się receptą na kłopoty z płynnością. Jak wskazuje Paweł Tobis, Wiceprezes Zarządu ds. Operacyjnych i Oceny Ryzyka Coface, może to oznaczać „presję kosztową i problemy z płynnością nawet w szybko rosnących segmentach”. Sytuacja w IT jest wiodącym wskaźnikiem nowych wyzwań dla całej gospodarki usługowej. Jednocześnie, dostępność narzędzi restrukturyzacyjnych pozwala tym firmom zarządzać „bólami wzrostu”, które w przeszłości mogłyby okazać się śmiertelne.
Eksporterzy Toną, Rynek Krajowy Ratuje Sytuację.
Największe przyspieszenie niewypłacalności (wzrost o 26% r/r) obserwujemy w sektorze produkcyjnym, który jednak jest wewnętrznie pęknięty. Z danych wyłaniają się dwie zupełnie różne historie, odsłaniające strategiczne zależności polskiej gospodarki.
Z jednej strony mamy firmy produkujące na eksport, zwłaszcza producentów metali, którzy mierzą się z poważnymi trudnościami. Ich problemy wynikają ze słabego popytu zewnętrznego, szczególnie z rynku niemieckiego, gdzie produkcja przemysłowa w sierpniu spadła o 4,3% miesiąc do miesiąca, oraz z zalewającej Europę nadprodukcji stali z Chin. To pokazuje strategiczną wrażliwość polskiego przemysłu na koniunkturę u jednego, kluczowego partnera handlowego.
Z drugiej strony, raport wskazuje, że „nie każda część przemysłu radzi sobie tak słabo”. Branże produkujące głównie na rynek wewnętrzny – jak producenci artykułów spożywczych, wyrobów z papieru czy mebli – wykazują znacznie niższą dynamikę niewypłacalności. Ich siła to efekt poprawy siły nabywczej polskich gospodarstw domowych. Ten podział jasno pokazuje, że choć polskie firmy są silnie uzależnione od rynków zewnętrznych, stabilny popyt krajowy stanowi dla nich kluczowy, strategiczny bufor bezpieczeństwa.
Zmiana perspektywy
Analiza najnowszych danych o niewypłacalnościach prowadzi do fundamentalnego wniosku. Rosnąca liczba postępowań w Polsce nie jest zwiastunem kryzysu. To dowód na adaptację firm do nowych warunków i rosnącą popularność narzędzi prawnych, które pozwalają zarządzać problemami bez konieczności likwidacji biznesu. Przedsiębiorcy nauczyli się, że restrukturyzacja to nie porażka, ale strategiczny ruch pozwalający na przetrwanie i dalszy rozwój.
Dane nie wskazują więc na kryzys, lecz na głęboką i prawdopodobnie trwałą ewolucję w kulturze zarządzania polskich firm. Zamiast czekać na upadek, polski biznes uczy się proaktywnie nawigować w warunkach niepewności, co w długiej perspektywie może okazać się jego największą siłą.
Na podstawie: Raport COFACE, NIEWYPŁACALNOŚCI W POLSCE PO III KWARTALE 2025 ROKU, Październik 2025
